Emeklilik

SORU VE CEVAPLARLA ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERE ERKEN EMEKLİLİK HAKKININ ESASLARI

Engelli çocuğu olan annelere erken emeklilik hakkı

SORU: Engelli çocuğu olan annelere erken emeklilik hakkının dayandığı yasa hangisidir?

CEVAP: Engelli çocuğu olan annelere verilen erken emeklilik hakkı 5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanununun “Yaşlılık sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartları” başlıklı 28. Maddesi ile sağlanmıştır.
Dilekçelerinizde yazacağınız hali şu şekildedir: 5510 sayılı Yasa 28 Madde (Ek fıkra: 17/4/2008-5754/16 md.): Emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunanların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilir.
5510 Sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği 1 Ekim 2008 sonrası prim ödeme gün sayılarının veya çalışılan sürenin dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilir. Bu süre için önemli olan engelli çocuğun bakıma muhtaçlık halinin başladığı tarih ile sona erdiği tarih arasında geçen sürelerin ve bu süre içinde çocuğun yaşadığının tespitidir.
1 Ekim 2008 öncesi bakıma muhtaç çocuğu olup çalışanların bu tarihten önceki süreleri erken emeklilik için değerlendirilmez.

 

SORU: Kanunda yer alan malul ifadesi halen geçerli midir?

CEVAP: Yasada geçen ‘’ Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul çocuğu bulunan’’ ifadesindeki ‘’malul’’ ifadesi ‘’ağır engelli’’ olarak değiştirilmiştir (6552 sayılı Kanun 41. Madde, 2014 Eylül)

 

SORU: Kanunda geçen ‘’bakıma muhtaç’’ ibaresi neyi ifade eder?

CEVAP: 18 Nisan 2014 tarihli Genel Sağlık Sigortası Tescil, Prim ve Müstehaklık
İşlemleri Yönetmeliğine göre tıbben başkasının bakımına muhtaç kişiler: Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırılması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik
kapsamında, yetkilendirilmiş özürlü sağlık kurulu raporu vermeye yetkili sağlık kuruluşlarınca, ağır özürlü olduğu özürlü sağlık kurulu raporu ile belgelendirilen kişileri, ifade etmektedir.
Buna göre; engelli sağlık kurul raporunda ağır engelli ibaresi olanlar bakıma muhtaç değerlendirilirler.

 

SORU: Engelli çocuğu olan annelere verilen erken emeklilik hakkından hangi çalışanlar yararlanır?

CEVAP: Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunan annelerin yararlandığı bu haktan Bağ-Kur, SSK, Emekli Sandığı, Tarım İşçileri ve İsteğe Bağlı Sigortalı olan anneler yararlanır.

 

SORU: Çocuğun değerlendirilmesi için bizden yeni rapor istenir mi?

CEVAP: Engelli sağlık raporu vermeye yetkili bir hastaneden alınmış olması şartı ile sizden yeni rapor istenmez. Yeni rapor alımı için sevk edilmezsiniz.

 

SORU: 1986 yılında işe girdim. Kızım 1990 yılında doğdu. Erken emeklilik hakkından yararlanmak için başvursam, kaç yıl kazanımım olur?

CEVAP: Bu kanun 1 Ekim 2008 tarihinde yürürlüğe girmiş ve bu tarihten geçerli olmak üzere geçerlidir. Dolayısıyla, işe giriş tarihinize ve kızınızın doğum tarihine bakılmaksızın, 1 Ekim 2008 sonrası olan çalışmalarınız dikkate alınacaktır. Buna göre SGK Sağlık Kurulu tarafından kızının ‘’tıbben başka birinin bakımına muhtaç derecede ağır engelli’’ olarak kabulü halinde; 1 Ekim 2008 sonrası çalışılan süre göz önüne alındığında ( 1 Şubat 2016 itibarı ile) 22 aylık süre, çalıştığınız yılların üzerine ilave edilecek ve emekliliğinize kalan süreden/yaştan 22 aylık indirim yapılacaktır.

SORU: Kızım 2007 doğumludur. Erken emeklilik için müracaatım kabul oldu. Ancak ben 2008-2010 yılları arasında çalışmadım. Bu 2 yıllık çalışmadığım süre için hak kaybım olur mu?

CEVAP: Bu 2 yıllık süre, emekliliğiniz için değerlendirilmeyecektir. Engelli çocuğu olan annelere verilen erken emeklilik hakkı kullanımı kadın çalışanın çalıştığı süreler için geçerlidir. İşten ayrılanlar, prim ödemeyi bırakanlar bu tarihten itibaren erken emeklilik hakkından yararlanamazlar. İşe başlayıp, prim ödemeye başlayanlar, başlangıç tarihinden itibaren tekrar erken emeklilik hakkından yararlanmaya başlarlar. Yeniden çalışılmaya başlandığında, engelli çocuğun durumunda bir değişiklik yok ise hak devam eder.

 

SORU: Erken emeklilik hakkından babaların yararlanma durumu var mıdır? Otizmli çocuğu olan babalara erken emeklilik hakkı var diye duymuştuk. Bu doğru mudur?

CEVAP: Erken emeklilik hakkından bakıma muhtaç çocuğu olan babalar yararlanamaz. Erken emeklilik hakkı sadece bakıma muhtaç çocuk için kullanılır. Bakıma muhtaç eş, anne, baba, kardeş için kullanılamaz. Otizmli çocuk babalarına 5 yıl erken emeklilik 2013 Otizm Eylem Planında yer almış ancak uygulamaya geçmemiştir.

SORU: Evlatlık aldığım çocuğumun ağır engelli raporu var. Erken emeklilik hakkından yararlanabilir miyim?

CEVAP: Evlatlık alınan çocuk hakkında bakıma muhtaç derecede ağır engelli kararı verildi ise; çocuğun evlatlık alındığı tarihten itibaren olmak şartı ile anne, erken emeklilik hakkından yararlanır.

 

SORU: Ağır engelli çocuğum için erken emeklilik müracaatım 2 yıl önce kabul edildi. Çocuğumun yenilenen sağlık raporunda hem engel oranı düşmüş hem de hafif engelli olarak değerlendirilmiştir. Bu durumda erken emeklilik hakkımı kaybeder miyim?

CEVAP: Çocuğunuzun ağır engelli olarak yaşadığı süre boyunca siz erken emeklilik hakkından yararlanırsınız. Yeni aldığınız raporun tarihi itibarı ile bu hak sona erer. Bu aldığınız yeni raporu SGK ya bildirmek zorundasınız.

 

SORU: Erken emeklilik hakkı aldığım oğlumu geçen ay bakım evine vermek zorunda kaldım. Bu durumda erken emeklilik hakkım devam eder mi?

CEVAP: Engelli çocuğunu yatılı kuruma verenler çocuğunu yatılı kuruma teslim ettikleri tarihten itibaren erken emeklilik hakkından yararlanamazlar. Erken emeklilik hakkından yararlanan anneler, engelli çocuğunun geçici ya da kalıcı olarak bakım evinde kalacağını SGK ya bildirmek zorundadırlar. Çocuğun bakım evine verildiği tarih itibarı ile erken emeklilik hakkından yararlanma sona erer. Bu durum yararlanılmış yani kazanılmış süreleri kaybettirmez. Çocuklarını bakım evinden çıkartıp yanlarına tekrar aldıklarında durumu SGK ya bildirdikleri takdirde erkene emeklilik hakkından yararlanmaya o tarihten itibaren başlarlar.

 

SORU: Erken emeklilik hakkından yararlandığım kızım çalışmaya başladı. Bu durumda erken emeklilikten yararlanma sürem biter mi?

CEVAP: Bugün bakıma muhtaç derecede ağır engelli olanlar da istihdam edilmektedirler. Çalışan çocuğu ile aynı hanede oturmak şartı ile anne, erken emeklilik hakkından yararlanmaya devam eder.

 

SORU: Çocuğum özel eğitim alıyor. Aynı zamanda evde bakım maaşı alıyorum. Erken emeklilik hakkından yararlanabilir miyim?

CEVAP: Çocuğun özel eğitim alması da annenin erken emeklilik hakkından yararlanmasına engel değildir. Evde bakım maaşı alınıyor olması da erken emeklilik hakkından yararlanmaya engel olmayacaktır.

 

SORU: İki engelli çocuğum var. Bu durumda her iki çocuğum için erken emeklilik hakkından yararlanabilir miyim?

CEVAP: Birden fazla engelli çocuğu olanlar için her çocuk için SGK ya müracaat etmelidir. SGK her çocuğun bakıma muhtaçlığının tespitini yapar. Ancak sadece biri üzerinden erken emeklilik hakkından yararlanılır. SGK nın her bir çocuk için işlem yapmasının nedeni: Erken emeklilik hakkından yararlanılan çocuğun bakıma muhtaçlığının ortadan kalkması halinde bu hakkın diğer çocuk üzerinden devamının sağlanmasıdır.

 

SORU: Eşimden boşandım ve erken emeklilik hakkından yararlanıyorum. Çocuğumun velayetini almadım. Bu durumda erken emeklilik hakkım devam eder?

CEVAP: Anne baba boşandığında eğer velayet anne üzerinde kalırsa çalışan anne erken emeklilik hakkından yararlanmaya devam eder. Ancak velayet babada kalırsa annenin yararlandığı erken emeklilik süresi mahkeme kararının çıktığı gün sona erer. O tarihe kadar geçen süreler için anne erken emeklilik hakkından yararlanmış olur.

 

SORU: 2009 doğumlu oğlum % 99 ağır engelli (SP) İDİ. Oğlumu 2015 yılında kaybettim. Yaşadığı süre içinde erken emeklilik için başvuru yapmamıştım. Erken emeklilik hakkımı alabilir miyim?

CEVAP: Evet. Çocuğunuzun yaşadığı süreler için erken emeklilik hakkını talep edebilirsiniz. Bakıma muhtaç çocuğun vefatı halinde erken emeklilik hakkından yararlanma süresi sona erer. Vefat tarihine dek SGK ya erken emeklilik hakkı için müracaat etmemiş olanlar bu tarihten sonra da SGK ya müracaat ederek çocuğunun yaşadığı süre içinde bakıma muhtaç olduğu süreler için erken emeklilik hakkından yararlanmayı talep edebilirler.

 

SORU: Erken emeklilik hakkından yararlandığım oğlum, 18 yaşını doldurdu ve SGK oğlumu benim üzerimden sağlık yardımını kesti Bu durumda ne yapmalıyım?

CEVAP: Erken emeklilik için başvurusu kabul edilmiş annenin engelli çocuğu erkek ise 18 yaşını doldurduğunda sağlık yardımı kesilmeden devam eder. Eğer kesildi ise, erken emeklilik hakkından yararlandığınıza dair SGK nın bildirim yazısını tekrar SGK ya vererek, çocuğunuzun yeniden üzerinize alınmasını sağlayabilirsiniz. Annenin erken emeklilik müracaatı nedeniyle engelli çocuğa ait bilgiler yani engelli çocuğun bakıma muhtaç olduğu SGK kayıtlarında yer almaktadır.

 

SORU: % 90 ağır engelli çocuğum 1999 doğumlu. Henüz erken emeklilik başvurusu yapmadım. Müracaat zamanı önemli midir?

CEVAP: Erken emeklilik için müracaat çalışırken ya da emeklilik işlemleri sırasında yapılabilir.
Müracaat için SGK ya yazılacak dilekçe çalışılan kurum aracılığı ile gönderilebilir.
İsteğe bağlı sigortalı olanlar doğrudan başvuru yapacaklardır.

 

SORU: Erken emeklilik müracaat ettiğimde engelli sağlık raporunun aslını istediler. Elimde bir tane asıl raporu olduğunu söylememe rağmen fotokopiyi işleme almadılar. Bu durumda ne yapabilirim?

CEVAP: 17 Eylül 2015 tarihli SGK nın Genelgesine göre: Söz konusu çocuklarla ilgili müracaatlarda Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmet sunucularınca düzenlenmiş sağlık kurulu raporunun aslı veya raporu düzenleyen hastane yetkilisince Başhekimlik mührü ve ıslak imza ile aslı gibidir şeklinde onaylanmış fotokopisi değerlendirilmek üzere Kurum sağlık kuruluna gönderilecektir.

 

SORU: Başvuru sırasında elimde geçerli rapor olmasına rağmen benden yeni rapor isteyebilirler mi?

CEVAP: SGK 2015/ 23 sayılı Genelgeye göre sizden yeni rapor istenmeyecek, mevcut raporla başvurunuz işleme alınacaktır.

 

SORU: Erken emeklilik müracaatım SGK tarafından kabul edilmedi. Karara itiraz hakkım var mıdır ve itiraz sürem ne kadardır?

CEVAP: SGK Sağlık Kurulunca verilen kararlara itiraz edilebilir. Bu itirazlar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirilir. Daha önceden 6 ay ile sınırlandırılan itiraz süresi artık süre şartı aranmaksızın istendiği zaman yapılabilir.

 

SORU: Erken emeklilik müracaatı için engelli sağlık raporunun 3. Basamak üniversite hastanesinden alınma şartı var mıdır?

CEVAP: Engelli sağlık raporu Devlet Hastanesinden alınmış olsa dahi SGK tarafından işleme alınmak zorundadır (2015/23 sayılı Genelge). Rapor alınan hastanenin engelli sağlık kurulu raporu vermeye yetkili olması yeterlidir.

SGK Emeklilik Hizmetleri Genel Müdürlüğünün 17.09.2015 tarihinde yayınladığı Genelgesinde (2015/23)

‘’Kurum sağlık kurullarınca, kadın sigortalıların başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuklarının bu durumlarının tespitinde talep tarihinde yürürlükte olan “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” hükümleri esas alınacaktır.’’ ifadesi yer alır.
Buna göre: Değişikliğin yürürlüğe girdiği 11/09/2014 tarihinden sonra yapılan talebe istinaden Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğine göre yapılan değerlendirme sonucu, çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul sayılmadığına karar verilen kadın sigortalıların talepte bulunmaları halinde, karara esas raporu içerir dosya, ilgili Kurum sağlık kurulunca bu defa “Özürlülük Ölçütü, Sınıflandırması ve Özürlülere Verilecek Sağlık Kurulu Raporları Hakkında Yönetmelik” çerçevesinde değerlendirilerek ağır engellilik durumuna ilişkin karar verilecektir. Bu şekilde yeniden talepte bulunanlardan, ayrıca rapor istenmeyecek, ancak sigortalı tarafından temin edilmiş, Kurumca yetkilendirilmiş sağlık hizmeti sunucularınca düzenlenmiş yeni rapor ibraz edilmesi halinde, bu rapor da değerlendirilecektir.
6552 sayılı Kanunun 41 inci maddesi ile Kanun metninde değişiklik yapılmaksızın “malul” ifadesi “ağır engelli” olarak değiştirildiğinden; değerlendirmeye esas sağlık kurulu rapor tarihinden farklı bir tarihe ilişkin (01/10/2008 ile 11/09/2014 tarihleri arası) başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engellilik tespitinin gerekmesi halinde, Kurum sağlık kurullarınca ağır engellilik kriterlerine göre değerlendirme yapılacaktır.

 

GENELGEDE VERİLEN ÖRNEKLER

Örnek 1: Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunduğundan bahisle tespit talebinde bulunan ve ilk işe girişi 01/10/2008 tarihinden önce olan kadın sigortalının talep tarihi 11/5/2015, ağır engellilik tespiti istenen çocuğun doğum tarihi ise 27/09/2010 dur.
Bu durumda, sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerince öncelikle değerlendirmeye esas alınacak rapor/sağlık kurulu raporuna göre sigortalı çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olup olmadığının, ağır engelli sayılması halinde ise bu durumunun çocuğun doğum tarihi olan 27/09/2010 tarihinde de bulunup bulunmadığının tespiti istenecek. Kurum sağlık kurullarınca da sigortalı çocuğunun doğum tarihi olan 27/09/2010 tarihinde de başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olup olmadığının tespiti yapılacaktır.

Örnek 2: Başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunduğundan bahisle tespit talebinde bulunan ilk işe giriş tarihi 01/10/2008 tarihinden önce olan kadın sigortalının talep tarihi 01/07/2010, çocuğun doğum tarihi ise 04/06/2002 dir.
Sigortalının talep tarihinde Kurum sağlık kurulunca yapılan değerlendirmede “sigortalı çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede malul olmadığı” kararı verilmiş, bu defa kadın sigortalı yapılan değişiklik sonrasında 02/04/2015 tarihinde yeniden talepte bulunmuştur. Bu durumda, sosyal güvenlik il müdürlükleri/sosyal güvenlik merkezlerince öncelikle değerlendirmede esas alınacak rapor/sağlık kurulu raporuna göre sigortalı çocuğunun başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olup olmadığının, ağır engelli sayılması halinde bu durumun 01/10/2008 tarihinde de bulunup bulunmadığının tespiti istenecek, Kurum sağlık kurullarınca da sigortalı çocuğunun 01/10/2008 tarihinde de başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli olup olmadığının tespiti yapılacaktır
1.3. Sigortalıların maluliyet tespiti
Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin;
2.maddesi ile Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinin “Başka birinin sürekli bakımına muhtaç olma halleri” başlıklı 12. Maddesinin birinci fıkrasının (ç), (d) ve (e) bentlerindeki “kaybı’’ ibarelerinden sonra gelmek üzere “veya yok hükmünde olması” ibaresi eklenmiştir.
Buna göre, Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinin söz konusu bentlerindeki uzuvlar kayıp olmamakla birlikte tam olarak işlevlerini yitirmiş iseler, maluliyet tespitlerinde kayıp kapsamında değerlendirilecektir. Bu maddenin yürürlük tarihi 11/09/2014 olduğundan, bu tarihten sonraki taleplere ilişkin maluliyet değerlendirmelerinde uzuv kaybı olmaması nedeniyle başka birinin sürekli bakımına muhtaç olmadığı kararı verilmiş olan sigortalıların, yeniden talepte bulunmaları halinde, hastaneye sevk yapılmadan ilk değerlendirmede esas alınan sağlık kurulu raporu/raporları söz konusu değişiklik kapsamında tekrar değerlendirilecektir.
1.5. Kurum sağlık kurulu kararlarına itiraz
Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 4. Maddesi ile Maluliyet Tespiti İşlemleri Yönetmeliğinin 18. Maddesi “Kurum sağlık kurullarınca verilen kararlara yapılan itirazlar. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunda değerlendirilir” şeklinde değiştirilmiştir.
Daha önce Kurum sağlık kurulu kararlarına, ilgililere tebliğ tarihinden itibaren 6 ay içerisinde yapılan itirazlar değerlendirilmekte iken, bu değişiklikle itirazda süre şartı kaldırılmıştır. İlgililerin itirazda bulunmaları halinde, karar ve itiraz tarihi arasında süre şartı aranmaksızın dosyaları Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna gönderilecektir.
Kurum sağlık kurullarınca, karar verilebilmesi için ek bilgi/belge veya yeniden muayene istenmesine dair kararlar maluliyet tespiti içermediğinden, bu karara yapılan itirazlar Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kuruluna gönderilmeyecektir.

ÖNEMLİ BİLGİ:
10 Şubat 2016 tarihinde kabul edilen Torba Yasa ile çocuğu engelli doğan annelere 12 ay boyunca yarı zamanlı çalışma ( tam maaş ile) hakkı getirilmiştir.

Düzenleyen : Ayşe Sarı

 

ENGELLİ ÇOCUĞU OLAN ANNELERİN ERKEN EMEKLİLİK İÇİN VERECEĞİ DİLEKÇE ÖRNEĞİ

SOSYAL GÜVENLİK KURUMU İL MÜDÜRLÜĞÜ’NE ……….(bulunduğunuz il)

Kurumunuza bağlı sigortalılık kaydım ………sigorta sicil numarası ile ……… yılından bu yana devam etmektedir. Bakmakla yükümlü olduğum kızım-oğlum %…. oranında engelli olup sürekli bakıma muhtaç durumdadır.
Bu durum …… Hastanesi ……. tarihli Engelli Sağlık Kurulu raporu ile tespit edilmiştir.

5510 sayılı Yasanın 28.madde (Ek fıkra: 17/4/2008-5754/16 md.) Emeklilik veya yaşlılık aylığı bağlanması talebinde bulunan kadın sigortalılardan başka birinin sürekli bakımına muhtaç derecede ağır engelli çocuğu bulunanların, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra geçen prim ödeme gün sayılarının dörtte biri, prim ödeme gün sayıları toplamına eklenir ve eklenen bu süreler emeklilik yaş hadlerinden de indirilir.” hükmü yer almaktadır.
Emeklilik ile ilgili hesaplamalarım yapılırken 5510 sayılı Yasanın 28.maddesininilgili Ek Fıkrasının uygulanarak yasanın yürürlüğe girmesinden sonra (01.10.2008) geçen prim ödeme günlerimin ¼ oranında prim ödeme günlerime eklenmesi ve eklenen bu sürelerin emeklilik yaş haddimden indirilmesi için gereğinin yapılmasını arz ederim.

Tarih:

Ad-Soyadı:

Ek 1: Engelli Sağlık Kurul Raporu
Ek

2: Nüfus Kağıt Fotokopisi
Ek

3: Çalışma Belgeleri

Yorum Yap